Грамадзянская ініцыятыва “Інстытут нацыянальнай памяці” агучыла зварот да прэзідэнта, прэм’ер-міністра, кіраўнікоў парламента і ўсіх грамадзян Беларусі.
“На пачатку 2009 года Арганізацыя Аб’яднаных Нацый па пытаннях адукацыі, навукі і культуры - ЮНЕСКА аднесла мову беларусаў да моў, якія апынуліся пад пагрозай поўнага знікнення. Спецыялісты ЮНЕСКА склалі свайго роду Чырвоную Кнігу - атлас “Мовы свету ў небяспецы”, куды трапіла і беларуская мова”, - гаворыцца ў звароце.
Таксама са скрухай адзначаецца, што “Беларусь з’яўляецца адзінай у свеце краінай, якая не мае вышэйшай адукацыі на мове тытульнай нацыі, рэдкія чыноўнікі карыстаюцца ёю ў сваёй штодзённай практыцы. І гэта ў той час, калі ў асноўным законе - Канстытуцыі краіны - ясна запісана, што беларуская мова - мова дзяржаўная. Занядбанне ж роднай мовы - ці то адбываецца яно з блаславення ўлад, ці неяк стыхійна - падрывае асновы бяспекі дзяржавы. Прыняты ў 2008 годзе Закон “Аб правілах беларускай арфаграфіі і пунктуацыі” засведчыў пра клопат некаторых уладных устаноў аб функцыянаванні роднай мовы, але ён будзе нічога не варты, калі дзяржава і ўсе грамадзяне не спыняць працэс свядомай дэбеларусізацыі жыцця. У яго спыненні зарука не толькі ўсіх далейшых поспехаў суверэннай краіны, але і аснова выжывання нашай супольнасці - беларускага народа. Таму мы з трывогай у сэрцы звяртаемся да кожнага беларуса: “Шаноўны, што ты можаш зрабіць, каб жыла і развівалася ў кожнай сям’і і ў роднай краіне дзяржаўная беларуская мова?”
А найперш падпісанты звароту (ад паэта Рыгора Барадуліна да вядомых праваслаўных святароў) звяртаюцца да Аляксандра Лукашэнкі: “Ці не паставілі б Вы перад дзяржаўнымі службамі задачу распрацаваць больш годную нацыянальную палітыку дзеля захавання і развіцця духоўных набыткаў народа? Калі на тое, нам было б прыемна ўсведамляць, што Вы, якога шмат хто лічыць актыўным і дзейсным палітыкам у гаспадаранні, эканоміцы, можаце яскрава сябе паказаць і ў галіне нацыянальнай культуры, якая цяпер у стане глыбокага крызісу”.
І: “Ці не маглі б Вы падаць асабісты прыклад - вярнуцца да практыкі ўжывання роднай мовы ў дні ўсенародных урачыстасцяў і ў дакладах па найбольш важных праблемах нацыянальнага жыцця? Наша родная мова яшчэ не згублена, бо захоўваюцца яе карані ў народзе, яшчэ жывая, так бы мовіць, грыбніца, гатовая прыняць шчыры клопат і ласку ад дзяржавы, каб адрадзіцца, ачысціцца і пайсці ў рост. Але ж, не сакрэт, шмат хто баіцца размаўляць на роднай мове, асабліва ў дзяржаўных структурах. Ці не знялі б Вы ганебнае таўро ненадзейнага чалавека альбо, яшчэ горш, - "апазіцыянера” з тых грамадзян, якія ведаюць беларускую мову і з задавальненнем карысталіся б ёю, калі б не баяліся, што іх залічаць у ворагі афіцыйнага курсу? Ці не парэкамендавалі б Вы арганізацыі БРСМ, дзейнасць якой фінансуецца дзяржавай, больш актыўна выхоўваць патрыётаў нацыянальнай культуры, вывучаць несфальсіфікаваную гісторыю Беларусі, шанаваць і ўжываць у сваім асяродку дзяржаўную беларускую мову? Гэта б садзейнічала пераадоленню сярод пэўнай часткі моладзі нацыянальнага нігілізму".
Трэба разумець, аўтары звароту спадзяюцца, што пэўная лібералізацыя ў краіне можа пацягнуць за сабой хаця б павольную беларусізацыю. Улады апошнім часам усё больш вызнаюць незалежніцкасць, але пакуль беларушчына па-за функцыі нацкаларытнага дэкору ў культурніцкай сферы не выходзіць.
Былі хіба што эпізоды. Кшталту таго што раз-пораз гаворыць па-беларуску (пры нагодзе з беларускамоўнымі) кіраўнік Адміністрацыі прэзідэнта Уладзімір Макей, упершыню ў краіне з'явіўся рэгулярна беларускамоўны міністр культуры (Павел Латушка), ва ўпраўленні ідэалагічнай работы Брэсцкага аблвыканкаму па серадах гавораць толькі па-беларуску, у сакавіку БРСМ правёў у Магілёўскім дзяржуніверсітэце акцыю "Размаўляй па-беларуску!"...
Але на нешта больш маштабнае адмашку мусіць даць зразумела хто. Паглядзім, напрыклад, на якой мове будзе прамаўляць Аляксандр Лукашэнка 3 ліпеня?
Сяргей БУЖАЎ
Комментарии